Artikelen

Vrijmetselarij en het internet – Deel I

In de 90-er jaren brak het internet door. Opgezet voor de vrije verspreiding van informatie. De wereld verandert door het internet razendsnel; bestaande beroepen en industrieën moeten zich aanpassen of ten onder gaan, en nieuwe beroepen en industrieën bloeien op. Kan de vrijmetselarij in dit anarchistische bombardement van informatie haarzelf staande houden? Hoe bewaakt ze haar beslotenheid? Was is het effect ervan op loges en individuele broeders? Ik probeer in dit artikel antwoord te geven op deze vragen. Tevens zal door het artikel heen de ervaringen van diverse broeders met het fenomeen internet citeren.

Moeizame relatie

De vrijmetselarij heeft altijd een lastige relatie gehad met de verspreiding van informatie. Om haar geheimen en beslotenheid te waarborgen mogen in principe geen van haar ritualen op schrift worden gesteld. Overdracht van kennis en mores dient te gebruiken op de aloude wijze; from mouth to ear. En in schriftelijke communicatie dienen broeders maçonnieke afkortingen, jaartellingen en geheime codes te gebruiken. In de Angelsaksische vrijmetselarij is dit nog steeds regel, hoewel ook daar gecodeerde instructieboekjes recentelijk hun intrede hebben gedaan.

De moeizame relatie van de vrijmetselarij met vrije informatie heeft een belangrijke reden. Voor vele jaren was de wijsheid en kennis die de vrijmetselarij waarborgde niet acceptabel voor de religieuze krachten om haar heen. Bij een informatie-lek stonden er letterlijk mensenlevens op het spel. Ondanks de secularisering van de maatschappij hield – en houdt – de vrijmetselarij stevig vast aan haar beslotenheid.

Vanaf het moment dat de vrijmetselarij in 1717 bovengronds gaat, intensiveerde de strijd tegen de verspreiding van haar ritualen en het behoud van haar beslotenheid. Deze strijd heeft de vrijmetselarij allang verloren. Het was over toen de boekdrukkunst doorbrak. Misschien maar goed ook, want het was dankzij de vele verradersgeschriften dat de vrijmetselarij zich zo snel kon verspreiden over Europa. Toch zijn we nog steeds huiverig voor informatie en de vrije verspreiding daarvan.

Toen de Nederlandse regering op 30 november 1735 de vrijmetselarij verbood, was het onderdeel van een lange lijst van wetten, uitspraken, en kruistochten tegen de organisatie, Deze hetze vond plaats in alle landen waar de vrijmetselarij toen actief was; zowel Europa als de – nog jonge – Verenigde Staten. Wat waren de geheimen die iedereen zo bedreigend vond? Geen profaan kan die vraag beantwoorden, en misschien zelfs ook geen vrijmetselaar.

EngelHans: 65 jaar lijkt oud, maar daardoor ken ik het internetloze tijdperk. Los nog van de communicatieve/sociale kant, is de informatie-kant. Geweldig, elke dag weer genieten van de laagdrempeligheid waarmee mensen en kennis zijn te vinden.

De digitale generatiekloof

tumblr_mtilljjmYy1qkwuyko1_r1_500Uit meerdere onderzoeken blijkt dat er een generatiekloof bestaat tussen gebruikers van online diensten. Deze kloof heeft al tot conflicten tussen de generaties geleidt. De jonge internetgebruikers zijn geïrriteerd en ongeduldig over de traagheid dat de oude(re) internetgebruiker de nieuwste internettrends begrijpen en adopteren. De oude(re) internetgebruiker is verbaasd over het gemak waarmee de jonge internetgebruikers hun privacy te grabbel gooien.

Sommige oudere internetgebruikers verwonderen zich erover hoe gemakkelijk en snel jongeren de nieuwste digitale diensten en producten eigen kunnen maken. Terwijl anderen dit juist zorgwekkend vinden. Niemand vind het raar wanneer je een boek leest in het openbaar vervoer, wel wanneer je schuilgaat achter een mobiele telefoon of tablet. Uit sommige wetenschappelijke onderzoeken blijkt tevens dat het gebruik van het internet invloed heeft op de hersenontwikkeling van tieners en pubers.

Voor het internettijdperk was iemand oud wanneer hij grijze haren en rimpels had. Nu ben je ‘oud’ wanneer je niet weet hoe je je kunt aanmelden voor Twitter of weet waarvoor deze webdienst is geschikt.

De oudere generatie, opgevoed door pre-internet ouders, waarderen hun privacy. Zij snappen niet de aantrekkingskracht van sociale netwerken als Facebook, Skype of YouTube. Hoewel het nut van Skype en Facebook langzaam begint door te dringen omdat ze daarmee gemakkelijk contact kunnen houden met hun (klein)kinderen. De jonge generatie ziet deze netwerken niet alleen als leuk, maar ook als noodzakelijk. En niet – zoals veel van de oude generatie – als een noodzakelijk kwaad.

De oude generatie ontdekt dat het sociale internet handig is om contact te houden met dierbaren dicht bij huis. De jonge generatie is een stap verder en ontdekt hoe gemakkelijk het internet is om wereldwijd vriendschappen te maken en te onderhouden, en producten en diensten aan te schaffen. Voor deze generatie is het gebrek aan privacy geen nadeel maar juist een voordeel omdat ze gemakkelijker op haar wenken bediend wordt.

Het merendeel van de broeders, zowel in Nederland als wereldwijd, is geboren ver voordat het internet doorbrak. Nog steeds vinden veel broeders het lastig om het nieuwe digitale tijdperk te omarmen. Wat we de ‘internetgeneratie’ – of Generatie Z – noemen, is geboren tussen 1994 en 2005. De generatie kent geen wereld zonder internet. De oudsten van deze generatie zijn nu 18. Nog te jong om toe te treden tot de vrijmetselarij. Maar dat is over amper vijf jaar wel anders.

Om deze nieuwe generatie te bereiken, zal de vrijmetselarij een goede relatie moeten opbouwen met de grootste bedreiging voor haar geheimen en beslotenheid. En de generatie broeders die over vijf jaar toetreedt kent niet – of amper – het belang van privacy en geheimhouding.

Wat betekent het voor de vrijmetselarij om te bestaan in een wereld waar niks meer geheim te houden is, waar informatie vrij en onmiddellijk toegankelijk is en verspreid wordt, en waar informatie geen luxe meer is maar een wegwerpartikel is geworden?

Eric: Na doorzetten en het juiste weten te vinden (veel bagger/complot) Na de inwijding “lot” genoten gevonden en zie dit als een verrijking op mijn maçonnieke denken. Tevens veel informatie waarvan ik denk dit 30 jaar geleden nooit zou hebben gevonden of niet zou mogen lezen.

Onmisbaar communicatiemiddel

We zijn het punt gepasseerd om het internet als mogelijk communicatiemiddel te bespreken. De wereld is al veel verder. Het internet is in een recordtempo een onmisbaar onderdeel geworden van ons leven. Het is niet meer weg te denken in ons dagelijks leven. Waarschijnlijk wordt het internet de komende jaren gedefinieerd als ‘eerste levensbehoefte’. Bij de jeugd is dat het zeker.

Het internet is het beste en snelste verbindingsmiddel dat de mensheid tot nu toe heeft voortgebracht. Vrijmetselaren horen dat ze op zoek moeten gaan naar datgene dat ons verbindt en moet vermijden datgene wat ons scheidt. Gebruikmaken van het internet kan dus gezien worden als een maçonnieke plicht.

Arjan: Wat veel broeders ervaren als ze lid worden van andere obediënties, ervaar ik met betrekking tot het internet. Ik leer andere broeders kennen, de anarchie is wat hoger, je kunt veel zeggen en ik leer enorm van mijn activiteiten op internet voor wat betreft de vrijmetselarij. Prachtig medium!

Internationale broederschap

third-degree-masonic-tracing-board-gregory-stewartMisschien wel het allergrootste voordeel, en gelijk de allergrootste revolutie, is dat door het sociale internet het zeer gemakkelijk is om wereldwijde contacten te onderhouden. Staand in de broederketen horen we – en beseffen we – dat we onderdeel zijn van een keten die de ganse aarde omvat. Voorheen bestond het ervaren van deze keten vooral uit het af en toe visiteren van een buitenlandse loge. Dankzij het internet kan je dagelijks de lotgevallen en meningen vernemen van broeders van over de gehele wereld. Misschien zouden we daarom het Koord op ons Tableau moeten vervangen in een netwerkkabel.

Vrijmetselaren zijn op zoek naar verbinding. Door het internet kunnen wij nu ook in onze digitale levensstijl dit aspect van verbinding en verlichting zoeken. Het internet kan bijvoorbeeld een middel zijn om verbinding te krijgen, en te behouden, met broeders die door een ziekte, handicap of ouderdom niet meer de gang naar de loge kunnen maken. Middels een internetdienst als Skype zouden deze broeders ‘live’ of de volgende dag een comparitie kunnen bijwonen.

En broeders die in landen leven waar de vrijmetselarij ondergrond moet blijven en niet maatschappelijk geaccepteerd is, kunnen middels het internet gemakkelijk contact onderhouden met de broeders in hun land en daarbuiten.

Voor interne communicatie tussen broeders in een loge is het internet niet strikt noodzakelijk, maar het gaat sneller en zeker goedkoper (denk even aan de correspondentie die je maandelijks krijgt per post zouden lopen).

Gert Jan: Als mijn Commissie van Onderzoek me straks vraagt of ik wel instructie heb ontvangen en zo ja, hoeveel, dan moet ik toch “elke dag” zeggen en naar de verschillende fora op internet verwijzen.

Openheid

De openheid van het internet vormt de belangrijkste bedreiging voor de vrijmetselarij voor die broeders die onze geheimen als belangrijkste ‘selling point’ zien. Al onze ritualen – zowel van de Blauwe Graden als alle Zij-graden – zijn via Google gemakkelijk te vinden. Al onze tableaus zijn met een klik op Google Afbeeldingen te zien. De duiding van de verschillende symbolen en werktuigen zijn op tientallen websites na te lezen. Of we willen of niet, we zullen moeten nadenken over de vraag wat het voor de vrijmetselarij betekent wanneer we geen geheimen meer hebben voor profanen, noch voor Leerlingen en Gezellen. Vroeger was de geheimhouding een vereiste om te overleven, in het internettijdperk wordt het echter snel folklore.

Welke bedreiging vormt een geïnteresseerde profaan voor de vrijmetselarij die kan meepraten over onze geschiedenis, werkwijze, ritualen en symboliek? Twee voordelen die ik zie zijn dat Leerlingen en Gezellen niet meer hoeven rond te neuzen in stoffige logebibliotheken, maar dat ze alle theoretische kennis over de vrijmetselarij zittend achter een pc, smartphone of tablet gemakkelijk tot zich kunnen nemen. Het tweede voordeel komt hier uit voort. Een Meester-vrijmetselaar zal (weer) deskundig moeten zijn over alles wat met de vrijmetselarij te maken heeft. Het zou gênant zijn wanneer een Meester-vrijmetselaar minder weet over onze gebruiken en symbolen dan een Leerling, Gezel of een profaan.

Teun: Natuurlijk kun je nu veel meer vinden. Alleen merk ik wel dat steeds minder het begrijpen omdat ze nu vaak met zaken komen waar ze kennis van nemen maar de bijgaande verdieping niet meekrijgen. De kennis wordt dus breder, maar oppervlakkiger door het grotere aanbod in mijn bescheiden mening!

 

LEES VERDER IN DEEL II

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Word Vriend van de Mystieke School

Wil je verder lezen? Dat kan. Je kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren.

Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze missie als je ons werk belangrijk vindt.

Word Vriend van de Mystieke School