Vrijmetselarij

Drie soorten Kennis

Door de inwijding begint een zoeker met zijn of haar reis naar het Licht. Maar voor, tijdens of na de inwijding is het nog niet helemaal duidelijk wat dat Licht is.

Als we vorderingen maken op onze reis dan leren we dat dit Licht gelijk staat aan ‘Kennis’ in het algemeen en aan bepaalde vormen van kennis in het bijzonder.

In de oude mysteriescholen ging men uit van drie primaire soorten van kennis, die ieder wordt geïllustreerd door één van de drie graden in de vrijmetselarij.

De moderne mens heeft de neiging om te denken dat Kennis hetzelfde is als ‘rationele kennis’. Het maakt niet uit hoe je iets leert en het maakt niet uit hoe je voelt dat je iets weet, het is allemaal gewoon ‘kennis’.

Dit was vroeger anders. De Grieken hadden bijvoorbeeld meerdere woorden die allemaal konden worden vertaald als ‘kennis’. En de verschillende woorden betekenden verschillende dingen.

De Grieks-Egyptische mystici (allen ingewijd in de mysteriën) wisten dat verschillende vormen van kennis op verschillende manieren konden – en moesten – worden bijgebracht. Een persoon kan verschillende dingen beter leren op verschillende manieren.

Heb je bijvoorbeeld ooit geprobeerd om calculus te leren door middel van meditatie? Zou je kunnen leren lassen door liefdadigheid? Dat kan niet. Elk vorm van kennis heeft een specifieke ‘bron’ in zich.

Episteme – Kennis door Praktijk – Lichaam – De Leerling

Het eerste soort kennis is episteme (van het Griekse έπιστὴμη). Dit is kennis uit praktische ervaring. Episteme is kennis die is opgedaan door bijvoorbeeld het werken met je handen, of het beoefenen van een ambacht, een hobby, een handel, enz.

Het is belangrijk om te onthouden dat de verschillende soorten kennis niet meer of minder zijn dan de andere soorten. Praktische kennis heeft betrekking op de eerste graad in de vrijmetselarij, die van de Leerling.

In de eerste graad wordt de vrijmetselaar geleerd om zichzelf te leren kennen. Of preciezer, om zijn Zelf te leren kennen. Wanneer we dat doen dan verbeteren we onze soma (van het Griekse σῶμα, SOH-mah).

Soma is wat men in de gnostische leer het fysieke lichaam noemde of de anima (uit het Latijn). Dit is het basale of dierlijke niveau van onze ziel welke we gemeen hebben met alle levende wezens.

De vrijmetselaar wordt geleerd om de werktuigen van een Leerling te gebruiken om de ‘ondeugden en overbodigheden’ van zijn of haar leven te verwijderen, en om zichzelf, of zijn Zelf, te zuiveren.

Het is interessant dat de werktuigen van de Leerling (in het bijzonder de Hamer) de enige werktuigen in de vrijmetselarij zijn die op een fysieke manier toegepast moeten op onszelf. De werktuigen van de tweede en derde graad (Gezel en Meester) worden op een meer metaforische wijze toegepast (ze ‘vermanen’ ons, of ‘herinneren’ ons).

De Hamer en Beitel dienen te worden gebruikt om ons te ontdoen van onze ‘scherpe kanten’; onze ondeugden en overbodigheden. Dit is een duidelijk toespeling dat de kennis die we in deze graad opdoen alleen verkregen kan worden verkregen door te doen.

Het is door middel van deze praktische kennis dat we beter in contact kunnen komen met onze fysieke zelf, en met het fysieke aspect van onze ziel, met als doel deze te zuiveren.

Mathesis – Kennis door Gedachte – Geest – De Gezel

Mathesis (μάθησις) lijkt waarschijnlijk het meeste van de drie soorten op ons moderne idee van kennis. Dit is kennis die is opgedaan door middel van het denken en de rede. Voorbeelden van dit soort kennis zijn wiskunde (mathematica deelt een gemeenschappelijke etymologische wortel met mathesis), wetenschap, filosofie, enz.

De tweede graad van de Vrijmetselarij, die van de Gezel, behandelt deze wetenschappelijke vorm van kennis. De Gezel wordt onderwezen in de zeven vrije kunsten en wetenschappen – waarvan sommige weliswaar gedeeltelijk overlappen met de derde soort kennis hieronder – om zijn geest op een hoger niveau te tillen.

Door mathesis zijn we in staat om het middelste of menselijke aspect van onze ziel genaamd de psyche (van het Griekse ψυχή) te verbeteren. De psyche heeft betrekking op onze hersenactiviteit. Het is kennis en rede, aspecten van ons wezen dat we niet delen met de andere schepselen van de aarde – een aspect dat ons uniek menselijk maakt.

Pathesis – Kennis door Emotie of Intuïtie – Ziel – De Meester

Op het eerste gezicht lijkt het vreemd om de derde graad te associëren met kennis door emotie/intuïtie. Pathesis ( πάθησις) is echter misschien wel de meest pure vorm van kennis. Eentje die niet in woorden kan worden uitgedrukt.

Deze vorm van kennis is waar het in de Grieks-Egyptische mysteriescholen om draaide, en ook waar de vrijmetselarij zich in haar essentie op richt. Er zijn bepaalde waarheden die zo subliem en subtiel zijn dat ze niet onder woorden kunnen worden gebracht.

De symbolen van de graden, de emoties van de graden, de gevoelens die je voelt wanneer je de graad ervaart – deze dingen veranderen jou als persoon. Misschien kun je niet helemaal uitleggen hoe deze je veranderen, of misschien zelfs ook niet waarom deze je veranderen, maar je weet diep vanbinnen dat ze je veranderen.

Je weet iets meer over jezelf, over de mensheid en de kosmos (orde, het heelal). Dit komt overeen met het goddelijke aspect van de ziel genoemd het pneuma (uit het Grieks πνεῦμα). Dit is de ‘geest’ van het lichaam, het gedeelte dat we delen met de Logos (de Heilige Geest van de Godheid).

Gnosis – het Geheel

Aan het begin van dit artikel werd beweerd dat er slechts drie soorten kennis zijn, en dat is waar. Maar Gnosis (van het Griekse γνῶσις) is de overkoepelende term die wordt gebruikt om te verwijzen naar alle drie de soorten gezamenlijk.

Gnosis is een meer specifieke term – welke wordt gebruikt door de gnostici – die verwijst naar de goddelijke kennis waar we ons gehele leven naar op zoek zijn.

Hierin ligt een zeer interessante verbinding met alchemistische leer. Eén van de belangrijkste principes in alchemie is het ‘solve et coagula‘ – oplossen en stollen.

In de praktische alchemie moet een materiaal eerst worden teruggebracht tot haar afzonderlijke basisonderdelen voordat het kan worden gezuiverd en weer bij elkaar kan worden gebracht tot een perfect geheel.

Hetzelfde principe geldt voor ons als mensen en vrijmetselaars. De drie graden van de vrijmetselarij leren ons om onze gedachten te ‘scheiden’ – en al doende om de verschillende aspecten van onze ziel te scheiden – zodat ieder gezuiverd kan worden, en vervolgens kunnen worden samengebracht tot een perfect geheel.

Ons hele leven dient in het teken te staan van deze zuivering. We zullen deze zuiverheid echter pas bereiken wanneer we toetreden tot de loge in het Eeuwige Oosten.

Zoekers naar Licht dienen continue hun ambacht en hun hobby’s te verbeteren, continue hun geest te verbeteren door middel van studie, en continue hun emoties te verbeteren door middel van bedachtzaamheid, tact en mededogen. Wanneer een vrijmetselaar dit doet, dan zal dit de essentie van zijn of haar ziel zuiveren.  Dit is de ware reden waarom vrijmetselaren hun kunst ‘koninklijk’ mogen noemen.

Gerelateerde artikelen

Abonneer
Abonneren op
guest

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

2 Reacties
Inline Feedbacks
Bekijk alle opmerkingen
Hofny esperance
Hofny esperance
3 jaren geleden

Ik wil lid worden vn deze. Broederschap