Vrijmetselarij

De vijf orden van architectuur in de vrijmetselarij

De vrijmetselarij maakt zowel gebruik van licht-symboliek als van bouw-symboliek. De licht-symboliek is mystiek van aard. De bouwsymboliek heeft betrekking op moraliteit en ethiek.

De verwijzingen in de vrijmetselarij naar architectuur zijn eigenlijk verwijzingen naar geometrie. En de verwijzingen naar geometrie zijn eigenlijk verwijzingen naar deugdzaamheid. Hieronder leg ik uit waarom ik tot dit inzicht ben gekomen.

Voor bezoekers van deze website is het duidelijk dat ik van mening ben dat maçonnieke filosofie gaat over morele verbetering. Dit is waar het in de authentieke Griekse filosofie ook om ging. Symbolische verwijzingen naar deze filosofische of morele toepassing van geometrie zien we terug in de vrijmetselarij in de vorm van het 47ste Probleem van Euclid - ook genoemd het 47ste Voorstel van Euclid of de Stelling van Pythagoras - en het gebruik van de Waterpas en het Schietlood. De twee werktuigen van de Gezel-vrijmetselaar.

Bouwen en meten
De maçonnieke werktuigen zijn verdeeld in twee groepen: meetwerktuigen en bouwwerktuigen. De bouwwerktuigen zijn bedoeld voor het verbeteren van onze slechte eigenschappen en het leren om in harmonie met anderen te leven. Vooral wanneer we het niet met die mensen eens zijn. De meetinstrumenten zijn symbolen die ons helpen meetkunde en rekenkunde te bestuderen en te praktiseren.

Universele orde
God_the_GeometerIn de oude filosofie werd gedacht dat rekenkunde en geometrie bewijs leverden dat orde en wetmatigheid de basis vormden van het universum. Het universum, zo ontdekten de filosofen, had een orde, bijvoorbeeld in de sterren, in de natuur, en in een overduidelijk goddelijk ontwerp in de mens.  Deze orde en wetmatigheid was afkomstig van een goddelijke architect; een Opperbouwmeester des Heelals. Volgens de oude Griekse filosofen was daarom rekenkunde de taal van God.

Morele orde
Deze orde in het fysieke ontwerp van God leidde tot de veronderstelling dat als het ontwerp van het universum een fysieke ordening had, dat dan het ontwerp van het universum ook een morele orde had. Er was zoiets als goed en kwaad, omdat het universum orde, intentie en een ontwerper (opperbouwmeester) had.

Door middel van deze morele wetmatigheden kunnen we onze eigen morele goedheid meten (of het ontbreken ervan). Zonder geloof in een hogere macht kan men niet de geestelijke stap zetten dat het bestaan van fysische wetten betekent dat er ook morele wetten zijn. Dit is waarom traditiegetrouw het geloof in een hogere macht een vereiste is om lid te worden van de vrijmetselarij.

Orden
We kunnen niet met zekerheid vaststellen dat honderd procent van de maçonnieke symboliek een esoterische betekenis heeft. Wat we wel met zekerheid kunnen zeggen is  dat alle symboliek met een bepaald doel is toegevoegd.

Zo geeft de vrijmetselarij verschillende definities van de verschillende orden in de architectuur. Een van de definities gaat er over dat een structuur wanneer deze wordt ondersteund door kolommen af is. Een gebouw is pas af wanneer het wordt ondersteund door zuilen of kolommen.

Dit ‘gebouw’ staat symbool voor ons leven. Het verwijst naar hoe wij een bijdrage kunnen leveren aan het ontwerp (of de vele ontwerpen) van de Opperbouwmeester des Heelals. Het is de structuur die we opbouwen door middel van onze acties en onze relaties met anderen.

Onze daden en onze handelingen zijn echter niet genoeg. Onze relaties zijn niet voldoende. De Opperbouwmeester kan deze wereld niet vervolmaken, en jij kunt niet effectief bijdragen aan dit ontwerp, tenzij jouw leven en daden stevig zijn gebaseerd op een ethische orde. Je gebouw/leven moet worden ondersteund door een loodrechte zuil/kolom van morele rechtschapenheid. Deugden vormen de basis, het fundament, van ons leven.

Deugdethiek
fiveordersEthiek, net als architectuur, gaat door variaties en evoluties. Uiteindelijk werd de ethiek in het oude Griekenland gevormd en geperfectioneerd in verschillende filosofische systemen of scholen. De Grieken waren verantwoordelijk voor veel van de grote filosofische inzichten, zoals moreel universalisme en de deugdethiek.

Hoewel ik van mening ben dat er interessante correlaties zijn tussen de vijf orden van architectuur en specifieke filosofische systemen - bijvoorbeeld dat de Toscaanse orde goed past bij het stoïcisme; wat een interessante samenstelling is van deugdethiek en sociale contracten - zijn deze overeenkomsten puur subjectief.

Kerk versus Vrijmetselarij
Wij zijn schatplichtig aan de oude Grieken voor alles wat groots en verstandig is in de architectuur, en niet aan de oude Romeinen. Uiteindelijk heeft iedereen een systeem van ethiek nodig.

De vrijmetselarij prefereert de rationele, redelijke en evenwichtige filosofieën van de Grieken boven die welke zijn ontwikkeld door de Romeinen. Dit is ook een mogelijk reden waarom de Katholieke Kerk een groot probleem had - en heeft - met de vrijmetselarij. De kerk propagandeert een ascetisch eenvoudig leven van gehoorzaamheid dat draait om het zoeken van vergeving voor onze erfzonde.

Levensloop van de mens
De Vijf Orden (zie afbeelding hierboven) hebben ook een interessante correlatie met de levensloop van de mens. De Toscaanse verwijst naar de mens in zijn eenvoudigste staat (de jeugd), de jonge sterke puber is de Dorische, de Ionische is de man of vrouw op zijn meest stabiel die verwijst naar het huwelijk en de volwassenheid, de Korinthische is een meesterwerk van de kunst met zijn schijnbaar overbodige details en staat voor volwassenheid, wijsheid, en de dood. De Compositie van de Korinthische en Ionische stijl is de zoon; een mengelmoes van de moeder en de vader.

De vijf fysieke en geestelijke zintuigen, die worden gerelateerde aan de vijf orden, leiden ons naar een rationele hommage aan de Godheid en het idee dat als er orde en ontwerp is in de natuur, er ook orde en ontwerp is in de mens. En vooral in de menselijke geest en haar hoogste uiting die van deugdzaamheid.

 

Meer weten over de Vrijmetselarij?
Bent u na het lezen van dit artikel geïnteresseerd geraakt in de vrijmetselarij dan raden wij u aan om een avond voor belangstellenden bij te wonen bij een loge bij u in de buurt. Op de site vrijmetselarij.nl vindt u een handig overzicht. Is dit voor u niet mogelijk maar wilt u wel aan de slag met de eeuwenoude maçonnieke methode van zelfverbetering dan is onze cursus Toegepaste Vrijmetselarij mogelijk iets voor u. Deze cursus is bedoeld voor iedereen die de mysteriën van de vrijmetselarij wil doorgronden en integreren in zijn of haar leven, zowel vrijmetselaren als niet-vrijmetselaren. Uitgebreide informatie over deze cursus vindt u hier

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *