Artikelen

De vier kardinale deugden

De vier kardinale deugden 1

De naam ‘kardinale deugden’ is afkomstig van het Latijnse woord ‘cardo’: scharnier(pin) of hengsel waarop een deur rust. Het zijn de kern- of spil-deugden. Namelijk de deugden “waar het om draait”. Ze zijn extra belangrijk omdat ze in elke andere deugd verondersteld worden. Bijvoorbeeld: wie op onvoorzichtige of onrechtvaardige wijze vriendelijk zou zijn, of wie geen maat weet te houden in zijn vriendelijkheid, of niet de moed heeft om ook vriendelijk te zijn als dat gevaar oplevert, die heeft niet echt de deugd van de vriendelijkheid.

In de oudheid was de meest verbreide theorie dat gerechtigheid het wezen van de zedelijkheid is. Dat idee vind je bijvoorbeeld al in het oude Testament, waar tsedaqà (gerechtigheid) zedelijkheid bij uitstek is. Het zedelijk ideaal is hier de gestalte van de ‘gerechte’ . Ook bij de Grieken was deze opvatting verbreid. Een oude Griekse spreuk die ons door de wijsheidstheorieën van Theognis overgeleverd is, luidt: “In de gerechtigheid is alle deugd gelegen.” (Hans Reiner, Wijsgerige ethiek, aula 1969, p.231).

Plato onderscheidde de vier kardinale deugden. Voor de keuze er van beriep hij zich op zijn theorie over de drie zielen. Elk van deze drie moet door een aparte deugd geordend worden.

  • De ‘anima intellectualis‘ (de ziel van de ratio) moet gecorrigeerd worden door voorzichtigheid.
  • De ‘anima irascibilis‘ ( de ziel van boosheid) moet gecorrigeerd worden door sterkte.
  • De ‘anima concupiscibilis‘ ( de ziel van begeerte) moet gecorrigeerd worden door matigheid.

De rechtvaardigheid moet als algemene deugd het evenwicht tussen deze drie zielen, respectievelijk deugden bewaren. Zo komt men tot de vier kardinale deugden, waaraan de andere deugden ondergeschikt zijn, zoals delen aan het geheel.

In de Stoa werd Plato’s leer aangehangen. Maar ook het Boek Wijsheid doet dat :

Wat is er rijker dan de wijsheid, die alles bewerkt? …Heeft iemand de gerechtigheid lief, heel haar streven is op deugden gericht; want zij leert matigheid en voorzichtigheid, rechtvaardigheid en sterkte.“( Wijsh. 8, 5-7).

Je kunt ze dus ook zien als een fundamentele houding die in de beoefening van iedere deugd doorwerkt. Zo is de prudentie het beleid in alles; de rechtvaardigheid de correctheid in alles; de matigheid het regelen van alle hartstochten; de sterkte de aangepaste kracht.

De theoloog en heilige Thomas van Aquinas maakte het los van Plato’s zielenleer. Hij ziet elk van de deugden als eigen aan het vermogen waarop ze betrekking hebben en bepaald door het speciale voorwerp waarop ze gericht zijn:

  • De vier kardinale deugden 2de prudentie regelt het praktisch verstand;
  • de rechtvaardigheid geeft de juiste richting aan de wil en brengt deze er toe ieder het zijne te geven;
  • de sterkte leidt de passies van het nuts-streven en van het tegenstreven en geeft kracht om voor het goede – als het moet – zelfs zijn leven te geven;
  • de matigheid geeft leiding aan het begeervermogen en beteugelt het zinnelijk begeren vooral door de kuisheid.

De volgorde waarin de kardinale deugden gewoonlijk genoemd worden is:

  1. prudentie,
  2. rechtvaardigheid,
  3. sterkte en
  4. matigheid.

De volgorde wordt bepaald door hun waardigheid , welke volgensThomas van Aquinas ligt in de meerdere of mindere mate waarin het verstand er een rol in speelt.

De ‘Zesde Lecture’ over de vier kardinale deugden verbindt deze aan vier vormen van vrijmetselarij en aan vier lichaamsdelen.

Vraag 10: Hoeveel oorspronkelijke vormen zijn er in de Vrijmetselarij?
Antwoord: Vier, nl. Guttural, Pectoral, Manual en Pedestal.

Vraag 11: Ik verzoek u op maçonnieke wijze mede te delen op welke delen van het lichaam zij betrekking hebben.
Antwoord: Guttural, de keel, Pectoral, de borst, Manual (Teken), de hand op de Bijbel geplaatst als teken van instemming met de Belofte van een Vrijmetselaar. Pedestal, (Pas), met de voeten in een winkelhaak geplaatst.

Vraag 12: Zij zinspelen nog ergens anders op.
Antwoord: Op de vier kardinale deugden; Matigheid, Zielskracht, Voorzichtigheid en Rechtvaardigheid.

 

De vier kardinale deugden 3

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Don`t copy text!
Avatar

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Vind je het leuk om via onze nieuwsbrief op de hoogte blijven van de activiteiten van De Mystieke School schrijf je dan nu in!
Holler Box