Mystiek

Wagners Parsifal en de Queeste naar de Graal: Tweede akte

De tweede akte van Parsifal vindt plaats in het toverslot van de zwarte magiër Klingsor. Hier beproeft Satan, in de persoon van Klingsor, de wilskracht van Parsifal. Wagner ziet in Klingsor de tegenkracht van de naar het goddelijke strevende drang, die het onderscheidingsvermogen [het denkende beginsel] vertroebelt door twee bronnen van illusie: de macht van de zintuiglijke indrukken zoals bijvoorbeeld uiterlijke schijn, en het het hartstochtelijk begeren.

Door zelfcastratie heeft Klingsor zich onontvankelijk gemaakt voor de begeerte. Hij heeft magische kracht verworven over Kundry (begeerte) en is in het bezit gekomen van de heilige speer (het denken, daadkracht). Nu is hij van plan met haar hulp in het bezit van de Graal te komen: Kundry moet Parsifal verleiden, zoals ze daarvoor met Amfortas deed.

Kundry verlangt naar bevrediging en het tot rust komen van haar eeuwige aandriften. Maar een ridder moet de duistere krachten van de begeerte kunnen weerstaan, beheersen en veredelen – het is tenslotte begeerte die ons ertoe brengt naar hogere dingen te streven.

parsifal_pogany

Als Parsifal het toverslot binnenkomt, verbergt Klingsor zich en verandert het hele gebied in een tropische tuin waarin jonge meisjes dansen, gehuld in zacht getinte sluiers. Als Parsifal nadert, omhelzen ze hem en begint het spel met de bloemenmeisjes.

Het hoger zelf kan alleen met schoonheid spelen; zodra iemand erdoor wordt gevangen, worden zijn krachten aan het stoffelijk gebied gebonden. Maar de meisjes willen meer dan alleen spel en dringen om hem heen. Terwijl hij hen met kracht terugdrijft, roept Parsifal:

‘Laat dat! Mij vangen jullie niet!’

De eerste verleidingspoging door de kracht van misleidende schoonheid is afgeslagen. Als Kundry echter binnenkomt en zijn naam roept – Parsifal – schrikt hij omdat zijn moeder hem eens in een droom op precies dezelfde wijze had toegesproken.

De bloemenmeisjes verdwijnen en Kundry wordt zichtbaar. Zij vertelt Parsifal over zijn afkomst. Het leed van zijn moeder op zijn beslissing de wereld in te trekken is zo groot dat ze tenslotte sterft. Als Kundry vertelt over het verdriet van zijn moeder, wekt zij het mededogen op in Parsifal en hij zinkt neer aan de voeten van Kundry en kwelt zich met hevige zelfverwijten.

In zijn toestand van zwakte vertelt Kundry Parsifal over de grote liefde tussen zijn ouders; hij geeft echter niet toe aan de fantasieën van Kundry maar ziet Amfortas voor zich. Deze keer ziet hij niet alleen het lijden in het gebied van de Graal, zoals in het eerste bedrijf. maar ondergaat hij het rechtstreeks.

Parsifal springt plotseling op met een gebaar van grote schrik en een houding die wijst op een angstaanjagende verandering; hij drukt zijn handen stevig op zijn hart alsof hij een folterende pijn te boven wil komen. Hij roept: ‘Amfortas! De wond! De wond! Ze brandt in mijn hart!’

Parsifal herinnert zich wat hij in de tempel van de Graal zag en ‘raakt in een volledige trance’. In hem ontwaakt het inzicht met het goddelijke verbonden te zijn. Hij is vervuld van diep mededogen.

Kundry probeert dit mededogen van Parsifal te verhinderen, maar hij doorziet de demonische aard van haar poging. Kundry probeert Parsifal te kussen, maar hij weert haar poging vastberaden af. Dit is het keerpunt in het hele drama. Het bedrieglijk manoeuvreren van de zwarte magiër, dat de val van Amfortas en de ridders van de Graal teweegbracht, wordt door Parsifal doorgrond, wat hem in staat stelt een helder inzicht te verwerven.

Hij doorziet de aanvallen van zijn tegenstander en hoort de roep van de goddelijke wil tot verlossing ‘door zijn daadwerkelijk medeleven te tonen met het leed van de mensheid’.

Nu pas begint Klingsor zijn krachtigste aanval. Kundry onthult Parsifal de tragedie van haar bestaan en haar eigen lijden en zegt: ‘Hij naar wie ik smachtte in dodelijk verlangen, die ik herkende hoewel veracht en afgewezen, laat mij wenen aan zijn borst, slechts voor één uur met u verenigd en, hoewel God en de wereld mij verstoten, door u van zonden worden gezuiverd en verlost!’

Parsifal herkent hier Klingsors verleidingsaanval op zijn wil tot verlossing. Hij doorziet de wijze waarop de menselijke begeerte-natuur ons aan de dingen van de stof bindt. Hij weerstaat Kundry opnieuw en zegt: ‘Eeuwig zou je met mij verdoemd zijn als ik, mijn zending vergetend, mij één uur overgaf aan je omhelzing’.

De verleidingskunsten worden meer en meer geestelijk. Kundry smeekt om medelijden en belooft Parsifal dat hij het goddelijke zal bereiken. Maar hij begrijpt dat hij zich in geen geval door de begeerte-natuur moet laten lijden; alleen als de begeerte wordt gebruikt om het strevende menselijke ego te bevrijden zal het verlost worden.

Hij zegt tot Kundry:

‘Liefde en verlossing zal je deel worden als je mij de weg naar Amfortas wijst’.

Kundry probeert opnieuw Parsifals verlossingsdaad voor zichzelf aan te wenden: ze probeert hem te omarmen en smeekt hem medelijden te hebben. Het is echter te laat: Parsifal bevindt zich al in een hogere staat van bewustzijn. Hij stoot haar krachtig van zich af. Hij heeft de beproeving doorstaan.

Kundry ontsteekt in razernij en vervloekt ‘de dwaas’ in haar egoïstische zucht naar bevrijding. Ze probeert hem te beletten de Graal te bereiken. Klingsor verschijnt persoonlijk en werpt de speer naar Parsifal, maar Parsifal grijpt de speer en houdt hem boven zijn hoofd: het lagere zinnelijke denken is omgezet in het hoger gerichte denken.

Parsifal zegt:

‘Met dit teken overwin ik je betovering. Zoals de speer de wond sluit die je hem daarmee toebracht, zo moge zij je misleidende schoonheid vernietigen in treurnis en verderf!’

In het licht van het hogere denken verkwijnt de demonische illusie; Klingsors toverrijk verzinkt als door een aardbeving.

Naar de derde akte

 

Gerelateerde artikelen

Abonneer
Abonneren op
guest

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

1 Reactie
Inline Feedbacks
Bekijk alle opmerkingen
Erno
Erno
7 jaren geleden

We hebben de schitterende en diepgaande tekst, nu tijd voor de muziek.Voor de liefhebbers.Het is een lange zit maar zeer de moeite waard.:) Kijk op full screen

http://www.youtube.com/watch?v=UAkUek7yOnE