Mystiek

Recensie ‘Derwisj ben ik, dansende derwisj’

Op de Mystieke School schrijven we vaak en met passie over de rijke schoonheid van de mystieke Islamitische dichtkunst. We citeren graag mystieke dichters als Hafez, Attar en Roemi, die diepzinnige gnostieke inzichten in prachtige dichtregels en metaforen konden verwoorden.

Wanneer je denkt aan dichtende mystici dan gaan de gedachten al snel terug naar zo’n duizend jaar geleden toen Bagdad de hoofdstad van de wereld was en sultans en viziers de dienst uitmaakten in het groot islamitische rijk. Hoe bijzonder is het dan dat in deze moderne tijd, en ook nog eens dicht bij huis – in onze eigen hoofdstad Amsterdam – er ook een dichtende derwisj rondloopt. Zijn naam is Halil Gür en zijn Diwan heeft de titel ‘Derwisj ben ik, dansende derwisj’.

In deze dichtbundel staan 37 gedichten. De 37ste heilige naam van God is al-Kabir (de Grote). De 38ste naam van God is al-Hafiz. Hafiz is de naam van een van de allergrootste dichtende mystici die de wereld heeft gekend. Is het toeval dat de dichtende Amsterdamse derwisj geen 38 gedichten in zijn gedichtenbundel heeft opgenomen, maar 37 omdat hij zich niet wil meten aan Hafiz? De heilige naam Al-Kabir zien we bij moslims vaak terug in een persoonlijk naam als ‘Abdul Kabir’ (dienaar van de Grote). De schrijver Halil is een ‘derwisj al-Kabir’.

Een derwisj is een Islamitische mysticus die door zijn innerlijke drang om terug te keren naar zijn ware huis waar zijn geliefde woont, de materiële wereld in zijn leven heeft geminimaliseerd. Dit verlangen naar ‘thuis’ en zijn ‘geliefde’ zijn daarom ook niet verrassend terugkerende thema’s in de gedichten van Halil.

Ondanks dat een dervish zijn ‘fixatie’ op de wereld probeert te minimaliseren, betekent dit niet dat hij (of zij) een hekel heeft aan de wereld. De wereld is een uiting van het goddelijke en haar schoonheid is daarom hypnotiserend en verslavend. Deze verwondering en ‘verliefde’ fascinatie voor de wereld uit Halil in veel van zijn gedichten. Hij is als de verliefde dwaas Majnun en de wereld, God, zijn vriendin, zijn geboortestreek en Amsterdam zijn allen Layla, zijn continu aanwezige maar onbereikbare geliefde.

De 37ste van de 100 stappen naar God is volgens de mysticus Abdoellah Ansari in zijn boek Sad Maydan het station van ‘Nederigheid’. Ansari schrijft dat nederigheid voortkomt uit bezorgdheid. Nederigheid is een soort vrees die je gedachten op respectvolle wijze verzacht. Deze zachte nederigheid door bezorgdheid over de wereld vinden we terug in de gedichten van Halil, zoals in zijn gedicht ‘Een hoofddoek’ of ‘Het verhaal van een migrantendichter’. Maar soms is hij als een Hallaj en schrijft hij “ik, ik, ik”. Maar een ‘Ik al-Kabir’, die van grote hoogte neerkijkt op Amsterdam, Turkije, de dichter Halil en de wereld. Maar dan is hij als een Nasruddin, een rijder op een ezel die bezorgd is over het zadel dat hij zal nalaten.

In de moderne tijd van sociale media, de onderbuik, het postmodernisme en individualisme is het makkelijk om cynisch te zijn. Moeilijker is het om in alles de goddelijke schoonheid te zien, en dan zien met alle zintuigen. De gedichten van Halil zijn een medicijn tegen cynisme. Door de ogen van de dansende Amsterdamse derwisj krijgen we zelf een dansende blik. En wie weet zien we ooit de dansende wereld zoals de grote mysticus Roemi het lang geleden zag en verwoordde:

O dag, begin!
Schijn je licht, de atomen dansen.
Dankzij Hem danst het universum,
overspoeld door extase.

Vrij van lichaam en geest,
fluister ik in je oor waar hun dans hen leidt.
Alle atomen in de lucht en in de woestijn dansen,
verbaasd en dronken voor de lichtstraal,
lijken ze krankzinnig.

Al deze atomen zijn niet zo anders dan wij,
gelukkig of ellendig,
perplex en verbijsterd,
we zijn allemaal wezens in de lichtstraal van de geliefde,
niets hoeft verder gezegd te worden.

Behalve de mooie mystieke gedichten bevat het boekje ook mooie illustraties van dansende Mevlevi-derwisjen door Gijs Kast. Akkie Joosse heeft de poëzie vakkundig vertaald.

Is er dan niets negatiefs te zeggen over deze Diwan? Misschien dat 19,95 euro wat aan de hoge kant is voor een boekje van 56 pagina’s met 37 gedichten. Maar dichtbundels worden nou eenmaal niet in grote aantallen gedrukt. En we leggen gemakkelijk 10 euro neer voor een film van 1,5 uur. Deze dichtbundel van Halil brengt je zeker veel langer dan 3 uur in een andere wereld wanneer je de gedichten rustig leest en herleest.

Meester van het Licht – Halil Gür

Ik ruk mij los van die ketens,
die roestige schakels die mij binden.
Dat bestaan als een een mistige droom schud ik van me af
en ik bevrijd me van het leven als een robot
verstoken van het vermogen zelf te denken.
Mijn eigen dwaasheid moet ik ontstijgen,
zonder revolutie kan er geen evolutie zijn.
Die strijd moet ik aangaan,
mijn zwaard uit zijn schede trekken.

Weg met die aanval van onzinnige dualiteit,
waakzaam en steeds op mijn hoede
in voortdurend contact met mijn hogere Ik,
stroom ik soepel langs alle hindernissen.
Nu wachten mij hier reuzengolven
Golven als nooit tevoren voeren mij mee,
ik glijd over ze heen.
Naar hun havens van licht voeren ze mij,
in één hart zal ik voor anker gaan,
een vuurtoren, een baken van Licht zal ik zijn.

Voorbij is de strijd tussen licht en donker,
met een open hart zal ik verder leven
en iedereen omarmen.
Als door een magneet word ik erheen getrokken.
naar het juiste moment, de juiste plaats
en ik word één met de mensen op mijn pad.
Het is zeker dat zij de zaden van de toekomst dragen.
Nieuwe zaailingen zijn ze, op het punt te ontkiemen,
vroedvrouwen zullen ze zijn van een Nieuwe Wereld.

Wie ik ooit was, zal ik vergeten,
de extatische energie van alle tijden ervaren.
Groots leven betekent groots ontwaken,
ook ik zal lood veranderen in goud.
Het geheim van een alchemist is zijn elixer,
Hij is een meester van hoogfrequent licht,
ook ik zal een meester zijn van het Licht.

Nu bestellen

Gerelateerde artikelen

Abonneer
Abonneren op
guest

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

2 Reacties
Inline Feedbacks
Bekijk alle opmerkingen
John
2 jaren geleden

Je kijkt van boven Je ziet met verscheurd hart wat hier gebeurde Hoe mensen zich van jou en jouw kostbare idealen vervreemden en afscheiden Hoe kon ‘t zover komen? Het kan verkeren, wat ging toch mis? Bedroefd kijk je nu naar beneden Je vleugels zijn wat gebogen Slap hangen ze erbij Ooit sterk en krachtig Wijd omspanden ze alles als een deken van warmte veiligheid en liefde Je bezielde en raakte velen diep in hart, lichaam en geest Bracht licht en hoop Vooral liefde Maar waar bleef jij in dit alles ? Je kreeg niets terug, slechts wanhoop en ondankbaarheid… Lees verder »

Danielle Schriek
Danielle Schriek
1 jaar geleden

Mooi gedicht, John Kempen.

Het overnemen van tekst is niet toegestaan
2
0
Wil je reageren op dit artikel?x
()
x