Artikelen

De Kathaarse Mysteriën (deel I)

De Katharen waren gnostici die rond het jaar duizend opkwamen en zich later verspreidden vooral over Zuid- Frankrijk en Noord Italië. Heel belangrijk: zij kenden geen dogma’s! Onder de Katharen heerste een strenge, ascetische levensopvatting en zij noemden zich “Amis de Dieu”.

Hun levensvisie was gebaseerd op twee principes, twee scheppingen: de goede geestelijke en de slechte stoffelijke schepping. De menselijke ziel is van oorsprong goed en goddelijk maar is dat in de loop der tijden vergeten: wij dienen weer verbinding te leggen onze oorspronkelijke godsvonk, aldus de Katharen.

Het voornaamste sacrament was de doop des geestes die de ware doop van de Christus was. Dit werd het “consolamentum”genoemd. Consolamentum, synoniem aan het woord vertroosting, bestond in de oude broederschap uit twee vormen: het consolamentum voor de stervenden, dat troost en rust schonk; en het consolamentum voor de levend-gestorvenen, de ingewijden. Mannen en vrouwen waren volkomen gelijk aan elkaar.

Mogelijk kunnen we ons laten inspireren door het erfgoed der Katharen dat zich onderscheidde van de Rooms-katholieke kerk die destijds zwolg in welvaart en wereldse macht.
Deze beweging kan ons mogelijk de ogen openen voor datgene wat zeker toen in de Romeinse kerk ontbrak namelijk: kennis van het hart, mededogen, medemenselijkheid, naastenliefde, eenvoud en schoonheid.
Wellicht kunnen we vandaag de dag inspiratie putten uit de levens van deze Parfaits, les Bonshommes en Bonsfemmes, deze eenvoudigen waarvan er vele tienduizenden op de brandstapel stierven. Mogelijk kunnen we leren kijken naar deze wegbereiders die een praktisch christendom beleden.

De wijsheid van de gnosis is als een vloeiende stroom, die door Egypte, India, het oude Griekenland stroomt om via Pythagoras, Plato, Jezus en de Saraceense gnosis ten slotte uit te komen in Europa bij de katharen, de rozenkruisers en de tempelieren.
Steeds is hier dezelfde gedachte werkzaam die men telkens terugvindt en die door verschillende symbolen wordt uitgedrukt. Er waren Joodse gnostici en Grieks-Syrische gnostici. Met welke van deze twee zijn de Katharen der Pyreneeën verbonden? Ze hadden een afschuw van alles wat Hebreeuws was. Ze verwierpen de Hebreeuwse Jehova, de Jezus van Galilea, de Judese Evangeliën en hielden zich verre van alles wat aan Johannes nog Israëlitisch was.
Hun christendom was een gnosis, een innerlijk weten, een prediking en geen offering. Hun leidraad was het onderrichtende Woord en niet de lijdende God-Mens. In diepste wezen verwierp het katharisme het kruis. De Katharen waren Grieks-Oosters georiënteerd en zij waren verwant aan Montanus, aan Marcion, de eerste katharen van 104-199 n. Chr., aan Novatius en aan Novatianus, de kathaarse paus. Je zou kunnen zeggen dat zij ultra-christenen waren.

Ene Gregorius van Naziane, een bisschop uit de 4e eeuw, zei: “Matheus heeft geschreven voor de Hebreeën, Markus voor de Romeinen, Lukas voor de Hellenen en Johannes voor alle volkeren van het universum.”
Uit deze woorden kan men afleiden hoe hoog het evangelie van Johannes gewaardeerd werd en in ere gehouden. Maar Gregorius van Naziane drukte zich uit als een Aziatische –Griek die Johannes als schutspatroon erkende en als apostel van het Oosten, wiens aartsbisschoppelijke basiliek gewijd was aan de Hagia Sophia ( godin wijsheid). (dat laatste zien we tegenwoordig ook terug in de boeken van Dan Brown en bij de Tempelieren).

De katharen deelden niet alleen deze ideeën van Gregorius van Naziane, zij gingen daar nog eens een stap verder in zelfs. Het evangelie van Johannes stond aan het begin van hun geschiedenis en de Apokalyps van Patmos ( ontsluiering, 200 bC- 150 nC.) was hun epos. Door de apostel Johannes, de vriend van de Zaligmaker, en door zijn evangelie waren de katharen niet slechts puur van evangelisch geslacht maar ook van zuiver orthodoxe origine . En toch maakten zij zich los van deze orthodoxie door een grootse spiritualiteit en door hun hartstochtelijk verlangen naar het bereiken van het christelijke ideaal. Niet tevreden met het bezit van het geestelijke evangelie interpreteerden zij het in hoogst mystieke zin. Zij waren niet slechts mystiek maar bovenal gnostiek.

Tot zover de geloofsachtergronden van de katharen.
De gruwelijkheden van de katharenvervolging laat ik voor wat ze zijn. Maar dat de inquisitie het zuivere en vredelievende katharenvolk de meest vreselijke gruwelijkheden aangedaan heeft is helaas een realiteit.

Volgende aflevering: De Kathaarse Inwijdingsweg

Tekst: Alexandra Kuik

Een reactie op “De Kathaarse Mysteriën (deel I)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Word Vriend van de Mystieke School

Wil je verder lezen? Dat kan. Je kunt deze melding gewoon wegklikken, want wij doen niet aan betaalmuren.

Maar goede artikelen schrijven kost geld. Steun daarom onze missie als je ons werk belangrijk vindt.

Word Vriend van de Mystieke School