Artikelen

Stoïcijnse oefening: De Retrospectieve Avondmeditatie

Deze oefening is zowel gemakkelijk om te doen als zeer leerzaam. Doordat deze oefening makkelijk is om te doen, kun je er snel routine in krijgen. En routine verkrijgen in je morele ontwikkeling is een van de belangrijkste dingen om jezelf aan te leren. Hoe gaat de Retrospectieve Avondmeditatie?

Simpel; neem op drie manieren de dag die erop zit door. Eventueel kun je ook de afgelopen twee of drie dagen doornemen. Stel jezelf de volgende vragen en schrijf je antwoorden op. Dit laatste is heel belangrijk omdat je middels zo’n ‘moreel’ dagboek progressie ziet.

Vraag 1: Wat ging er niet goed?
Vraag jezelf af welke fouten je vandaag hebt gemaakt. En veroordeel de acties (niet jezelf!) die niet goed waren; geef antwoord op deze vraag op een milde en rationele wijze.
Vraag 2: Wat ging er goed?
Vraag jezelf welke deugd, dat wil zeggen, welke morele kracht of morele wijsheid je vandaag hebt getoond. Complimenteer jezelf oprecht voor wat je moreel goed hebt gedaan.
Vraag 3: Wat heb ik nagelaten om te doen?
Vraag jezelf af wat je beter had kunnen doen. Dat wil zeggen, wat moet je beter doen wanneer diezelfde situatie zich weer voordoet.


Deze oefening duurt misschien maar tien minuten. Waarom probeer je hem niet vanavond? Dus leg voor het slapen gaan vanavond even je smartphone weg, pak een notitieblok en doe deze oefening.

Hierboven hebben we de korte versie van deze oefening besproken. Wil je er meer over weten dan vind je hieronder de belangrijkste teksten van de originele stoïcijnse meesters over het nut van deze oefening en een uitgebreidere beschrijving van de oefening.

Seneca, Over de Woede:

Al onze zintuigen dienen te worden opgeleid om kracht te verwerven; ze zijn van nature in staat om vol te houden, op voorwaarde dat de geest, die dagelijks tot de verantwoording voor zichzelf dient te worden geroepen, niet volhardt in hun [door middel van oneigenlijk gebruik van de indrukken] ondermijning. Dit was de gewoonte van Sextius, zodat aan het einde van de dag, wanneer hij zich terugtrok in zijn nachtelijke rust, aan zijn geest vroeg:
Welke slechte gewoonte heb je vandaag rechtgezet? Tegen welke fout heb je stelling genomen? In welk opzicht ben je beter dan gisteren? Woede zal verminderen en meer onder je controle komen als het weet dat het elke dag voor de rechter moet verschijnen. Is er iets meer bewonderenswaardig dan deze gewoonte om de dag te analyseren? Hoe fijn de slaap die volgt op een dergelijke zelfbeoordeling, hoe rustig, hoe diep en vrij, wanneer de geest ofwel zichzelf geprezen of berispt heeft, en deze geheime onderzoeker en criticus van zichzelf zijn eigen karakter heeft beoordeeld! Dit is een voorrecht waar ik elke dag gebruik van maak. En elke dag bepleit ik mijn zaak voor mezelf als rechter. Wanneer de lamp voor mijn ogen is weggehaald, en mijn vrouw, die niet onbekend is met dit gebruik, stil is, analyseer ik mijn gehele dag en wanneer ik mijn daden en woorden weer herinner, verberg ik niets van mezelf, negeer ik niets. Want waarom zou ik bang voor mijn fouten zijn wanneer ik kan zeggen: 'Pas op om dit nog een keer te doen. Maar deze keer vergeef ik het je'?

Epictetus gaf de volgende les aan zijn studenten:

"Sta niet de slaap toe om uw vermoeide ogen te sluiten, totdat je elke daad gedurende de dag hebt beschouwd: “Waar ging ik in de fout? Wat heb ik (goed) gedaan? Welke plicht heb ik niet nagekomen?”
Van begin tot eind van de dag beoordeel uw daden, en spreek u zelf vervolgens bestraffend toe voor slechte of laffe daden, maar verheugt u over datgene wat u goed hebt gedaan."

Wanneer we kijken naar de lessen van bovenstaande twee stoïcijnse meesters dan bestaat de avondmeditatie ​​in het voorbeeld van Epictetus uit drie elementen:

  1. "Waar ging ik de fout in op het gebied van daden die bevorderlijk zijn voor mijn innerlijke rust en persoonlijke verbetering?”
  2. "Wat heb ik gedaan dat onvriendelijk, asociaal of onachtzaam was?”
  3. “Welke plicht heb ik verzaakt ten aanzien van mijn persoonlijke harmonie en mijn sociale relaties?"

Seneca, stelt ​​zichzelf andere vragen, naar aanleiding van de oefening van Sextius:

  1. “Van welk kwaad heb je jezelf vandaag genezen?”
  2. “Welke ondeugden heb je vandaag bevochten?”
  3. "In welke zin ben je vandaag een beter mens geworden?”

Vermoedelijk diende een filosoof tot de conclusie te komen dat wanneer hij slecht had gehandeld of nagelaten had zijn principes te volgen, hij wanneer hij de volgende ochtend ontwaakte rekening hield met deze inzichten en zijn inspanningen zou verdubbelen om zich voor te bereiden op soortgelijke uitdagingen gedurende de nieuwe dag.

De oefening

Neem 's avonds voor het slapen gaan 5 tot 10 minuten om de gebeurtenissen van de afgelopen dag te beoordelen. Haal de gebeurtenissen weer op in je verbeelding. Het is het beste om deze oefening te doen vlak voordat je in bed stapt. Omdat wanneer je in bed ligt de slaap je gemakkelijker kan overvallen. En een slaperige geest is geen heldere geest. Je vindt het misschien nuttig om hierbij notities in een dagboek op te schrijven.

Probeer de volgorde te herinneren waarin je verschillende mensen gedurende de dag hebt ontmoet, welke taken je mee hebt beziggehouden, wat je zei, wat je deed, etc. Deze oefening is dus ook goed om je vermogen om herinneringen op te roepen sterker te maken. Echter, voor de stoïcijnen was het belangrijkste aspect van deze oefening dat je jezelf afvraagt of je beter had kunnen handelen - in lijn met de kardinale deugden - en jezelf hebt verbeterd.

Stel jezelf de volgende vragen (of soortgelijke vragen):

  1. Wat heb je niet zo goed gedaan? Heb je jezelf toegestaan om te worden geleid door angst of overmatige, irrationele of ongezonde begeerten?
  2. Wat heb je goed gedaan? Heb je vooruitgang gemaakt in het verbeteren van je deugden?
  3. Wat heb je nagelaten? Heb je mogelijkheden om deugdzaam te zijn niet benut?
  4. Bedenk hoe iets wat je 'niet zo goed' hebt gedaan of hebt nagelaten in de toekomst beter kan doen. Doe dit zonder kritiek op jezelf te hebben, maar wees kritisch op je acties.
  5. Prijs jezelf voor iets dat je goed hebt gedaan. Door dit te doen versterk je jouw rol van vriend en adviseur voor jezelf. Deze relatie verdient het om verbeterd te worden.
Meer praktische wijsheid? Volg de cursus Toegepaste Stoïcijnse Levenskunst

Vind jij het leuk om aan de slag te gaan met jezelf? Om steviger in je schoenen te staan en meer rust en kalmte te ervaren? In de roerige tijd waarin we leven is dit geen overbodige luxe en je doet jezelf en je geliefden er een groot plezier mee. Volg onze cursus Toegepaste Stoïcijnse Levenskunst: in je eigen tijd en tempo aan de slag met praktisch toepasbare levenswijsheid.

2 thoughts on “Stoïcijnse oefening: De Retrospectieve Avondmeditatie

  1. Beste Wim, het is dan ook geen oefening om in slaap te komen 🙂 Wanneer je in bed bent gestapt, voordat je gaat slapen, heb je de rust en de gelegenheid om terug te kijken op de dag. De gedachten die dan bij je opkomen, kunnen je onrustig maken waardoor je mogelijk slecht in slaap valt. Gebruik daarom een boekje om aantekeningen in te maken. Door de gedachten van je af te schrijven, schep je rust en ruimte in je hoofd waardoor je makkelijker in slaap valt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Advertentie