Artikelen

De wetenschap van het hermetisme

De wetenschap van het hermetisme 1

De vrijmetselarij is gebaseerd op zowel neoplatonische – en stoïcijnse principes als op hermetische principes. Het hermetisme kan een goede levensbeschouwing zijn voor vrijmetselaren die geïnteresseerd zijn in de filosofische en mystieke kant van de vrijmetselarij.

Veel Nederlandse vrijmetselaren vragen zich af waarom traditioneel de belangrijkste vereiste om vrijmetselaar te kunnen worden was – en buiten Nederland nog steeds is – dat je in een goddelijke entiteit gelooft. In de Vrijmetselarij wordt deze entiteit ook wel aangeduid als het Hoog Beginsel of de Opperbouwmeester des Heelals.

Het hermetisme heeft niet de twee tekortkomingen die de meeste moderne (atheïstische) denkers in religie vinden. Hieronder behandelen we de twee tekortkomingen die we vaak zien in religies, en waarom het hermetisme een goed alternatief biedt.

Wie is Hermes Trismegistus en Thoth?

Geen tussenpersoon nodig

De wetenschap van het hermetisme 2
De vrijmetselarij heeft het symbool van de Ladder van Jacob waarbij Geloof de onderste trede is.

Ten eerste, het hermetisme vereist niet dat iemand zich als tussenpersoon opstelt tussen de beoefenaar en het goddelijke.

Je kunt dit contact met het hogere zelf maken en onderhouden. In het hermetisme zijn priesters of een kerk niet nodig.

Er is geen machtsstructuur om de beoefenaar te begeleiden (of negatief gesteld; te manipuleren).

Als je naar een hermetische groep gaat om hulp of begeleiding te zoeken, en wanneer deze groep echt hermetisch is, dan zullen de leden van de groep erkennen dat de goddelijke vonk in jou even groot is als de goddelijke vonk in elk van hen.

Niemand is beter of slechter, zuiverder of meer zondig. Sommige mensen zijn gewoon beter opgeleid – in theorie en/of praktijk – en weten daardoor meer over een bepaald onderwerp of een bepaalde oefening.

Geloof en wetenschap

Ten tweede, het hermetisme vereist geen geloof in strijd met de materiële wetenschap. God is geen vriendelijke blanke man die het universum letterlijk in een week schiep en zich obsessief bekommert om je seksleven.

Nee, goddelijkheid is een vreemde en mysterieuze bron waaruit “mogelijkheid” of “potentieel” voortkomt. Goddelijkheid is de wil – en het vermogen – om verandering te realiseren in een verder voor de mens ogenschijnlijk mechanistisch wetenschappelijk universum. Goddelijkheid is de onzekerheid in het “kwantumschuim”. God is “bewustzijn”.

Het geloof in “God” is het geloof dat bewustzijn iets is dat echt bestaat, ook buiten de mens om bestaat, en dat bewustzijn niet slechts een illusionair bijproduct is van een biochemisch netwerk dat zich alleen maar in je schedel bevindt.

Al gelovig

Als je op dit moment gelooft in vrije wil en bewustzijn, dan ben je al “gelovig”. Want dit zijn geen bewezen wetenschappelijke concepten. Indien je het vertrouwen hebt dat ze bestaan, dan ben je religieus genoeg voor zowel de beoefening van het hermetisme als de vrijmetselarij.

De erkenning dat er iets in het universum bestaat dat mysterieus, onverklaarbaar (op dit moment) en schijnbaar goddelijk is, is genoeg “geloof” om zowel toegelaten te worden tot de vrijmetselarij als om het hermetisme te beoefenen.

Het hermetisme is een verzameling metaforen en allegorieën die je helpen bovenstaande concepten te begrijpen en – beter nog – te overdenken. En je daardoor ook helpt om beter de vrijmetselarij te begrijpen (en dus ook te beoefenen).

Nieuwe concepten

De moderne “mysticus” Jung heeft veel geschreven over het concept dat we geen woorden hebben voor dingen die we niet begrijpen. Dat is de aard van hoe we denken. We hebben geen woord voor een concept totdat het concept wordt bedacht en benoemd.

Dus, aan de rand van een nieuwe gedachte gebruiken we bestaande concepten en woorden op nieuwe manieren. We combineren ze in vreemde combinaties om verbindingen te activeren die er momenteel niet zijn. Zo ontstaan nieuwe inzichten.

Dit Jungiaanse principe is van groot belang voor het begrijpen van het hermetisme en de vrijmetselarij. Het toont een realiteit die niet letterlijk en als vaststaand dient te worden genomen. Het beschrijft het onbeschrijfelijke.

Wanneer je de hermetische teksten aandachtig leest, dan zal je merken dat je een beter begrip ontwikkelt van dingen waar je gewoonweg “de woorden niet voor hebt” om ze met anderen te delen.

In plaats daarvan val je terug op eeuwenoude allegorieën, religieuze termen en universele archetypen waardoor mensen je vreemd gaan aankijken omdat je klinkt als een gekke mysticus.

De wetenschap van het hermetisme 3
Quantum Entanglement bewijst dat wanneer iets uit een enkele Bron afkomstig is, deze altijd met de Bron verbonden zal blijven

Wetenschappers

De wetenschap van het hermetisme 4
De 7 “vrouwelijke” stoffelijke wetenschappen hebben in het hermetisme 7 “mannelijke” geestelijke varianten

Hermetici zijn wetenschappers. Alleen wetenschappers van het geestelijke en het universele. Zij schrijven ook over wiskunde, maar over geestelijke wiskunde. Zij schrijven ook over astronomie, maar over geestelijke astronomie. Zij schrijven ook over grammatica, maar over geestelijke grammatica.

De zeven vrije wetenschappen hebben zeven geestelijke varianten. Om hun wetenschap te kunnen beschrijven en te kunnen delen met andere geestelijke wetenschappers hebben hermetici een eigen taal met eigen termen en definities moeten ontwikkelen.

Soms lijkt die taal veel op de gewone taal, maar wanneer het om echt diep mystieke en rationeel onbegrijpelijke concepten gaat, vallen ze terug op de taal van de religie en gebruiken ze bijvoorbeeld termen als ziel, engelen, demonen, sferen en dimensies die muziek maken.

Denk je de overstap te kunnen maken van de rationele, materiële wetenschap, naar de supra-rationele geestelijke wetenschap dan biedt het hermetisme je een leerschool en laboratorium waar je een leven lang mee bezig kan gaan. Een geestelijke wetenschap die ervoor zorgt dat de vrijmetselarij nog meer diepgang krijgt.

 

Interesse om met het hermetisme te beginnen? Begin vandaag met de online cursus

4 reacties op “De wetenschap van het hermetisme

  1. Avatar

    Ik heb er wat moeite mee, als er beweerd wordt, dat het ‘hermetisme’ iets is als een hedendaagse stroming. Dat is het mijns inziens niet. Wat we op universiteiten enz. wel doen is datgene wat we nu ‘hermetisme’ – en de aftakkingen ervan – noemen, bestuderen. Niet omdat we er in geloven, maar om het te begrijpen. Niet omdat het in zijn ‘zuivere vorm nu aanwezig is in onze samenleving, maar wel omdat het grote invloed heeft uitgeoefend op allerlei geestelijke stromingen die in de christelijke jaartelling zijn ontstaan. O.a. het christendom en ‘ketterse’ aftakkingen ervan. Deze invloed gaat wel nog altijd door. Inderdaad vinden we er in de Vrijmetselarij het nodige van terug. Met name de alchemistische principes kun je herkennen in de ritualen. Deze alchemistische principes vragen zelf weer om ‘kennis’ van astrologie en….magie: invloed uitoefenen op de natuur met name.

  2. De Mystieke School

    Beste Anne,

    Er zijn wel degelijk individuen en groepen die ook hede ten dage het hermetisme beoefenen. Op universiteiten wordt het theoretisch bestudeerd, maar inderdaad niet gepraktiseerd. Het praktische hermetisme is buiten de poorten van de academische wereld te vinden.

    Sporen van het hermetisme vind je terug in genootschappen als de vrijmetselarij en de verschillende alchemistische en rozenkruisers-groepen. En er zijn ook allerlei afsplitsingen en versies van de Hermetic Order of the Golden Dawn die een vorm van hermetisme praktiseren.

    Maar er zijn ook groepen en individuen die het ‘pure’ hermetisme beoefenen.

    1. Avatar

      Dan is de vraag: wat is puur hermetisme????? Aan de ene kant heb je oorspronkelijk de filosofische Hermetica, aan de andere kant de praktische Hermetica. Van de filosofische Hermetica is het Corpus Hermeticum het belangrijkste voorbeeld. De praktische Hermetica bestaat uit astrologie, magie en alchemie. De mystieke figuur van Hermes Trismegistus heeft nooit bestaan. De geschriften van deze Hermes, die voortgekomen is uit de Egyptische Thoth zijn geschreven door vele auteurs, die zijn naam hebben gebruikt. Soms spreken deze auteurs zichzelf ook tegen. Casaubon heeft blootgelegd dat de uitspraken van deze Hermes niet uit de tijd van Mozes komen, maar aan het begin van onze jaartelling Je kunt dus moeilijk spreken van een Hermes die altijd dezelfde taal spreekt.. Wat wel echt puur hermetisme is volgens mij is de idee dat er een niet te kennen Godheid is, die de kosmos gecreeerd heeft (met de zon aan het hoofd) en dat deze kosmos de mens weer heeft gecreeerd. Je kunt de mens dus zo beschouwen als een kleinkind van het Goddelijke. Hij heeft dus ook weet van het goddelijke, Hij heeft dus vanuit zichzelf in principe inzicht in in de kosmos (astrologie en de natuur (magie, alchemie). Hermetica gaat er van uit dat alles, letterlijk alles zich wil ontwikkelen ten goede. Dus ook stenen, metaal enz. (en de mens in principe ook). De mens die zich bewust is van zijn goddelijke afkomst herkent de vonk in zichzelf (is de idee)_ en weet hoe hij het ontwikkelingsproces van alles positief kan beinvloeden. (Hier komt het ‘ken uzelve’ om de hoek kijken). Dat is waar de beheerser van de astrologie, alchemie en magie – als hij het goede wil – naar streeft. Transformatie: figuurlijk gesproken van lood naar goud, van de zwarte ruwe steen via witwording naar de gouden kubiek. Koninklijke Kunst dus. Alle groepen genoemd in je reactie behoren tot de ‘verwante stromingen’ van de Hermetica. Men mengt Hermetica dan met b.v. christendom, denkbeelden van PLATO, Tarot en nog veel meer.
      Dat zou ik geen puur hermetisme willen noemen.

  3. De Mystieke School

    Hoi Anne,

    De theorie dat er twee soorten hermetica waren, de theoretische en de praktische, is na de vondst bij Nag Hammadi van de les van de achtste en negende sfeer achterhaald. Net als de theorie dat auteurs zichzelf tegenspreken.

    Nadat Peter Kingsley overtuigend aantoonde dat de naam Poimandres een Griekse vertaling was van een authentieke Egyptische uitdrukking, is er nog veel meer bewijs gekomen dat het hermetisme wel degelijk een authentieke Egyptische esoterische traditie was, en ook een krachtige en praktische methode was voor zelfrealisatie. De aanklacht van Casaubon is weerlegd. Hij deed meer aan christelijk polemiek dan aan goed historisch onderzoek. Maar ook omdat in de tijd van Casaubon bepaalde bronnen nog niet ontdekt en bestudeerd waren.

    Sinds Richard Reitzenstein (in zijn boek Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur) hebben verschillende auteurs als Andre-Jean Festugière (samen met Arthur Darby Nock), Jean-Pierre Mahé, Gareth Fowden en Christian Bull toonaangevende inzichten gepubliceerd waarin ze aantonen dat het hermetisme een zeer oude Egyptische stroming is die tussen 0 en 100 jaar na Christus is opgeschreven in de lingua franca van die tijd, het Grieks, en met gebruikmaking van een in die tijd moderne referentiekader van platonische en stoïcijnse termen. Maar hoewel de vorm Grieks is, is de inhoud puur Egyptisch. Niet de volksreligie van de Egyptenaren, maar de geheime leer die werd onderwezen in Egyptische tempels door en aan ingewijde Egyptische priesters.

    Ook het inzicht dat het hermetisme een theoretische “lees-mystiek” was voor Griekse intellectuelen is achterhaald. De nieuwste inzichten zijn dat het hermetisme een praktische coherente mystieke stroming is die door verschillende vertalers in een verkeerde volgorde zijn vertaald en doorgegeven waardoor het nu incoherent lijkt. Er zijn goede reconstructie-pogingen om het originele systeem, de Weg van Hermes, weer in ere te herstellen.

    Misschien heb je het al gelezen, maar wij vinden het boek The Tradition of Hermes Trismegistus van Christian h. Bull (uitgeverij Brill) een aanrader (https://brill.com/view/title/32034?lang=en).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Don`t copy text!

Meld je aan voor onze nieuwsbrief

Blijf via onze maandelijkse nieuwsbrief gemakkelijk op de hoogte van interessante artikelen, nieuwe cursussen en leuke acties. Schrijf je nu in!
Holler Box